Οι περισσότεροι είχαμε στη ζωή μας δασκάλους που τους ξεχωρίσαμε για την ικανότητά τους και το χάρισμα που έδειχναν μέσα στην τάξη. Έχετε αναρωτηθεί ποτέ ποια χαρακτηριστικά είναι αυτά που κάνουν τους ικανούς εκπαιδευτικούς να ξεχωρίζουν; Ακολουθούν δέκα πρακτικές, που κατά τη γνώμη μας, συμβάλλουν στην αποτελεσματική εκπαίδευση και στην ανάπτυξη θετικού κλίματος στην τάξη:

Σταθερή ρουτίνα: Τα περισσότερα παιδιά προοδεύουν σε περιβάλλοντα σταθερά, με ρουτίνες και ξεκάθαρα όρια. Ο εκπαιδευτικός συνεπώς, πρέπει να διασφαλίζει ομαλές διαδικασίες, ώστε η τάξη να μπορεί σχεδόν να λειτουργήσει μόνη της. Για αυτό είναι σημαντικό στην αρχή της σχολικής χρονιάς να δίνεται έμφαση στη δημιουργία ρουτίνας και σαφών προσδοκιών για ολόκληρο το έτος.

Συνεχής ανατροφοδότηση: Οι ικανοί εκπαιδευτικοί συνήθως καταφέρνουν να οδηγούν τους μαθητές τους προς τη βελτίωση επισημαίνοντας τι κάνουν καλά, τι χρειάζεται διόρθωση και πώς μπορούν να βελτιωθούν. Τα σχόλιά τους είναι προσαρμοσμένα στις ατομικές ανάγκες του κάθε μαθητή, και δεν περιορίζονται στην επισήμανση λαθών, αλλά και στο τι κάνει σωστά ο μαθητής.

Ποικιλία: Δεδομένου ότι κάθε μαθητής μαθαίνει διαφορετικά, είναι σημαντικό ο εκπαιδευτικός να χρησιμοποιεί διαφορετικά μέσα στην τάξη. Για παράδειγμα, άλλοι μαθητές ευνοούνται από την οπτική και ακουστική παρουσίαση νέας γνώσης, ενώ άλλοι μαθαίνουν καλύτερα όταν εφαρμόζουν στην πράξη κάτι που έμαθαν.

Σαφήνεια: Όταν ο δάσκαλος καθιερώνει υψηλές προσδοκίες παρέχοντας παραδείγματα, και τεχνικές όπως η μαιευτική μέθοδος κι εκφράζει συνεχώς την πίστη στις ικανότητες των μαθητών να μαθαίνουν και να αναπτύσσονται, οι μαθητές έχουν κίνητρο να ανταποκριθούν γιατί κάποιος πιστεύει σε εκείνους.

Σκοπός-προγραμματισμός: Ένας καλά οργανωμένος δάσκαλος με σαφή σκοπό χρησιμοποιεί κάθε λεπτό για να προσελκύσει τους μαθητές, από τη στιγμή που ξεκινά το μάθημα μέχρι το τέλος του. Είναι σημαντικό επίσης να επενδύεται χρόνος στη δημιουργία διαφορετικών επιπέδων ερωτήσεων, διαφοροποιημένων μικρών ομάδων και διαφοροποιημένων εργασιών για το σπίτι και επιλογών αξιολόγησης που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μεμονωμένων μαθητών.

Συνάφεια μάθησης: Οι καλοί δάσκαλοι συχνά συνδέουν το ακαδημαϊκό περιεχόμενο με την καθημερινότητα των μαθητών, ώστε να πετύχουν καλύτερη εμπέδωση, αντί να δηλώνουν απλώς το μαθησιακό στόχο της ημέρας. Η δημιουργία αυτών των συνδέσεων τραβά την προσοχή των μαθητών και αυξάνει τη δέσμευση. Τα παιδιά οικειοποιούνται τη μάθηση και επενδύουν περισσότερο σε αυτήν.

Αξιολόγηση: Ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της εκπαίδευσης αφορά την αξιολόγηση της μάθησης. Ο ικανός δάσκαλος ελέγχει πάντα για κατανόηση κατά τη διάρκεια των μαθημάτων. Ο έλεγχος στη μέση του μαθήματος τον ενημερώνει πού χρειάζονται προσαρμογές και διασφαλίζει ότι όλοι οι μαθητές βρίσκονται σε καλό δρόμο. Οι μαθητές γνωρίζουν πού βαδίζουν, τα δυνατά τους σημεία, αλλά και πού πρέπει να στοχεύσουν περαιτέρω.

Θετική αναγνώριση: Ολοι οι μαθητές παίρνουν θάρρος να συνεχίσουν την προσπάθεια όταν επαινούνται για αυτή μέσω λεκτικής ενθάρρυνσης, αυτοκόλλητων, ή ανταμοιβών τάξης. Ο δάσκαλος αναγνωρίζει τη σκληρή δουλειά τους, η οποία θα ενισχύσει τα κίνητρα και θα καλλιεργήσει μια νοοτροπία ανάπτυξης και στην ενήλικη ζωή τους.

Επικοινωνία με την οικογένεια: Είναι χρήσιμο να διατηρείται τακτική επαφή με τους γονείς, ώστε να ενημερώνονται για τις δραστηριότητες στην τάξη και τις επερχόμενες εκδηλώσεις. Ο εκπαιδευτικός που εμπνέει εμπιστοσύνη στους γονείς είναι εκείνος που θα τους έχει και πολύτιμους συμμάχους στην πορεία της διδασκαλίας των σπουδαστών του.

Πάθος και γνώση περιεχομένου: Το πάθος και ο ενθουσιασμός στη διδασκαλία προκαλεί τον ενθουσιασμό και στους μαθητές. Η δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ δασκάλων και μαθητών είναι ένα από τα σημαντικά εργαλεία που παρατηρούμε στις τάξεις. Είναι η πολύτιμη σχέση μεταξύ τους που οδηγεί στην αναγνώριση του έργου των πρώτων και την μελλοντική καταξίωση των δεύτερων.

Στα πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού το συναισθηματικό είναι το ίδιο σημαντικό με το φυσικό περιβάλλον. Τα παιδιά μαθαίνουν όταν αισθάνονται ασφαλή, χαρούμενα, όταν τα ακούν και τα εκτιμούν, πράγμα βασικό στα πρώτα χρόνια ενός παιδιού, συμπεριλαμβανομένης της εκμάθησης μίας επιπλέον γλώσσας.
Όλα τα παιδιά έχουν κοινή τη φυσική περιέργεια και την έμφυτη ικανότητα εκμάθησης. Ο εγκέφαλός μας είναι δυναμικός και συνεχώς ενεργός. Έρευνες έχουν δείξει ότι ιδίως τα μωρά αρχίζουν να καταλαβαίνουν τη γλώσσα περίπου δύο φορές πιο γρήγορα από ό τι τη μιλούν. Μέχρι τα τρία το μυαλό ενός μικρού παιδιού είναι στην πραγματικότητα δύο φορές πιο ενεργό από ό τι ενός ενήλικα. Έτσι, με το να εκθέτουμε τα παιδιά σε άλλες γλώσσες σε μικρή ηλικία, τους δίνουμε τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τη φυσική τους ικανότητα να διαχωρίζουν τους ήχους των άλλων γλωσσών και να βγάζουν νόημα από αυτά που ακούν.
Η θεωρία του Noam Chomsky σχετικά με την ανθρώπινη γλώσσα υποστηρίζει ότι μια έμφυτη διανοητική δομή καθιστά δυνατή την παραγωγή και την κατανόηση οποιουδήποτε λόγου σε οποιαδήποτε ανθρώπινη γλώσσα. Ο Bruner αναγνωρίζει σε όλα τα άτομα την ικανότητα που τα προδιαθέτει να χρησιμοποιούν τη γλώσσα για να επικοινωνήσουν. Όλοι όμως οι μεγάλοι γλωσσολόγοι και παιδοψυχολόγοι συγκλίνουν στο ότι η γλώσσα κατακτάται μόνο μέσα από την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Αν το παιδί παίζει με δύο αυτοκινητάκια, θα μάθει σχετικά με το χρώμα, το σχήμα, το μέγεθος, την υφή, την τριβή, την κατεύθυνση και την αντίληψη του χώρου. Αναπτύσσουν κοινωνικές ικανότητες, μαθαίνουν να ζητούν αυτό που θέλουν, κατηγοριοποιούν τα πράγματα και τα βάζουν σε ακολουθία. Όσο παρέχουμε τις κατάλληλες συνθήκες, η ανάπτυξη της εκμάθησής τους θα γίνει με ένα φυσικό τρόπο.
Τα παιδιά έχουν μια προσέγγιση δοκιμής και λάθους στην εξέλιξή τους και το να κάνουν λάθη αποτελεί πολύτιμο κομμάτι στη διαδικασία εκμάθησης. Στην προσπάθειά τους να καταλάβουν αυτά που ακούν γύρω τους, πειραματίζονται με ιδέες και σίγουρα θα κάνουν λάθη. Όταν τα εκθέτουμε σε μια επιπλέον γλώσσα σε μικρή ηλικία, παίρνουν τα οφέλη του να πειραματίζονται με αυτή τη γλώσσα σαν φυσικό κομμάτι της εξέλιξής τους. Η πρόοδός τους δεν πνίγεται από το φόβο να κάνουν λάθος, καθώς τα μικρά παιδιά προσπαθούν μέχρι να κάνουν κάτι σωστά.
Η Αμερικανική Εταιρία Λόγου, Ομιλίας και Ακοής έχει συντάξει μια ολόκληρη λίστα με πλεονεκτήματα της διγλωσσίας, όπως προκύπτουν από έρευνες. Συγκεκριμένα τα δίγλωσσα παιδιά:
• Μαθαίνουν πιο εύκολα καινούργιες λέξεις
• Διαθέτουν ενσυναίσθηση και αισθάνονται συνδεδεμένα με τα άτομα που μιλούν την ίδια γλώσσα
• Έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια στην επίλυση προβλημάτων
• Συγκρατούν καλύτερα νέες πληροφορίες
• Είναι πιο ικανά στην κατηγοριοποίηση
• Μπορούν να «σπάσουν» ευκολότερα τις λέξεις σε συλλαβές όταν αρχίσουν να διαβάζουν και να γράφουν
• Οι ακουστικές τους δεξιότητες είναι πιο ανεπτυγμένες
• Είναι ικανότερα στη δημιουργία ομοιοκαταληξίας.

Αναλογιζόμενοι όλα τα παραπάνω, λοιπόν, θα πρέπει να σκεφτούμε ως γονείς και ως εκπαιδευτικοί ότι το καλό των παιδιών μας έγκειται στην ενίσχυση ενός πολυγλωσσικού περιβάλλοντος, όπου τα παιδιά θα προοδεύουν μαθαίνοντας άλλες γλώσσες και πολιτισμούς και θα εξελίσσονται σε υγιείς και ολοκληρωμένες προσωπικότητες.

Όταν έρχεται η στιγμή να αποφασίσουμε για την εκπαίδευση του παιδιού μας στην ξένη γλώσσα τέσσερα είναι τα ερωτήματα που θα πρέπει να μας απασχολήσουν:
– Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για να ξεκινήσει μαθήματα;
– Αν πρέπει να επιλέξουμε μαθήματα σε γκρουπ ή ατομικά;
– Ποια είναι η καλύτερη σχολή εκμάθησης ξένων γλωσσών;
– Ποια μέθοδος ακολουθείται στο μάθημα;

Τα παιδιά ήδη από την ηλικία των δυόμιση μιμούνται και αναπαράγουν αρκετές αγγλικές λέξεις από την καθημερινότητα της οικογένειάς τους ακόμη και τραγούδια. Αυτό σημαίνει ότι γύρω στην ηλικία των τεσσάρων είναι γλωσσολογικά ώριμα να «χτίσουν» μια νέα γλώσσα πάντα βιωματικά και πάντα με γνώμονα τις δυνατότητές τους, μιας και το κάθε παιδί είναι μοναδικό.
Όσον αφορά το είδος των μαθημάτων, θα λέγαμε ότι και τα μαθήματα σε γκρουπ αλλά και τα ατομικά έχουν πλεονεκτήματα. Σίγουρα, όμως, μέσα σε μία ομάδα ένας μαθητής έχει περισσότερες προσλαμβάνουσες τόσο από τον καθηγητή του όσο και από τους συμμαθητές του. Η ευγενής άμιλλα, η κοινωνική αλληλεπίδραση αλλά και η ενθάρρυνση από τους συνομηλίκους, αποτελούν ισχυρά κίνητρα για να προτιμήσει κανείς τα ομαδικά μαθήματα.
Είναι γνωστό ότι πλέον αρκετά παιδιά είναι απασχολημένα με επιπλέον μαθήματα και αθλητικές δραστηριότητες. Εδώ ίσως βοηθούν τα ατομικά μαθήματα με προγράμματα που ταιριάζουν στις ανάγκες τους. Σε ένα κέντρο γλωσσών το παιδί παρακολουθεί ατομικό μάθημα στην ασφάλεια του σχολικού περιβάλλοντος και στην πηγή των πληροφοριών και των γνώσεων.
Όταν πρόκειται να επιλέξουμε την πιο κατάλληλη σχολή για να φοιτήσει το παιδί μας, είναι σημαντικό να έχουμε μια προσωπική επαφή με το χώρο και το προσωπικό της. Δεν αρκεί να κάνουμε τηλεφωνική έρευνα αγοράς, μιας και το πρόγραμμα σπουδών που μας ενδιαφέρει δεν είναι απλώς ένα ποσό χρημάτων. Αυτό που θα πρέπει να δούμε είναι οι άνθρωποι που θα διδάξουν το παιδί μας, ο τρόπος που θα μας προσεγγίσουν και το κατά πόσο είναι γνώστες του αντικειμένου τους.
Υπάρχουν άπειροι καθηγητές με πτυχία στην ξένη γλώσσα, δεν θα είναι πολλοί όμως εκείνοι που θα κοιτάξουν τον κάθε μαθητή στα μάτια για να αφουγκραστούν τις ανάγκες και τις δυνατότητές του. Αυτό είναι που λέμε «χημεία» μεταξύ εκπαιδευτικού και εκπαιδευόμενου. Ο έμπειρος εκπαιδευτικός και το προσωπικό της σχολής θα μας καθοδηγήσουν σωστά, θα σεβαστούν τις επιθυμίες μας και θα είναι μέχρι τέλους συνεπείς στα καθήκοντα και τις δεσμεύσεις τους.
Η εμπειρία, η οργάνωση, η συνέπεια, καθώς και η διάθεση για εξέλιξη και συνεχή επιμόρφωση, είναι αυτό που θα πρέπει να χαρακτηρίζει μια σχολή και αυτό που θα εμπνεύσει εμπιστοσύνη στους μαθητές και στους γονείς.
Η κατάλληλη μέθοδος είναι αυτή που προσφέρει τα ανάλογα ερεθίσματα ώστε το παιδί να αναπτύξει τις δυνατότητες και το μυαλό του, ενώ παράλληλα το διδάσκει να λειτουργεί ιδανικά μέσα στην ομάδα και να ενισχύει τις ικανότητές του. Ο σπουδαστής μέσα από αυτονομημένη μάθηση, εξελίσσει την κριτική του σκέψη, αλλά και ως μέλος της ομάδας χτίζει το προφίλ του ως σπουδαστής του 21ου αιώνα. Στις µέρες µας η τεχνολογία παίζει καθοριστικό ρόλο στην εκπαιδευτική διαδικασία και αποτελεί κίνητρο για τους σπουδαστές να συμμετέχουν ενεργά και παραγωγικά στο μάθημα.